سؤال: من علاقه زیادی به عبادت دارم و دوست دارم در کارهای معنوی وقت بیشتری را صرف کنم. چگونه میتوانم توانایی معنوی خودم را افزایش دهم؟
پاسخ: با تبریک به شما نوجوان گرامی، در پاسخ به این سؤال شما توجه به چند نکته ضروری است:
گرایش ما به معنویت، هدیهای است که خداوند در نهاد ما گذاشته و مانند دعوتنامهای است که ما را به سوی خدا و خوبیها فرا میخواند. این شعله روشن در دل ما سبب میشود تا حرکت معنوی داشته باشیم و برای رسیدن به کانون آرامش و قدرت یعنی خداوند تلاش بیشتری داشته باشیم. خوب است بدانید که یکی از شاخصهای تغییر همین معنویتگرایی و میل به شکوفایی دینی است. وقتی نگاه ما به قله باشد، خودمان را برای رسیدن به آن آماده میکنیم. یک فرد مذهبی و معنوی هم اهداف مهمی در زندگی دارد که همیشه او را تازه و زلال نگه میدارد. اکنون که به این روحیه ارزشمند دسترسی پیدا کردهاید، به روشهای زیر برای ارتقای معنوی خود توجه کنید:
- افزایش آگاهی: ایمان ما با آگاهی رشد میکند. هر قدر اطلاعات بیشتری درباره دین و معنویت دینی داشته باشیم، الگوهای معنوی را بشناسیم و برای کسب دانش دینی وقت بگذاریم، به موفقیت بیشتری دست پیدا میکنیم. خداوند از ما خواسته که زندگی جاهلانه نداشته باشیم و با آگاهی و روشنایی در این مسیر قدم برداریم.
- مدیریت زندگی: زندگی و محیطی که در آن هستیم، نقش زیادی بر روحیه معنوی ما دارند. اگر اطراف ما را دوستان خوب، مسجدی و اخلاقی گرفته باشند، رغبت ما به کارهای دینی و اخلاقی بیشتر میشود. وقتی در خانوادهای زندگی میکنیم که معنویات در متن زندگی قرار دارد نه حاشیه، تمایل ما هم برای رسیدن به توانایی معنوی بیشتر میشود. البته این راحتترین و بهترین وضعیتی که میشود تصور کرد و اگر کسی با چنین شرایطی روبروست، لازم است از خداوند به خاطر وجود زمینه خوب تشکر کند. حال اگر نوجوانی در شرایط سخت و حتی مخالف قصد رشد معنوی داشته باشد، باید بداند که او مسابقه دو با مانع دارد. این مسابقه نیاز به استقامت بیشتری دارد و پاداش آن هم بیشتر است.
- میانهروی: دین ما در تمام کارها ما را به میانهوری و اعتدال دعوت کرده است. وجود این روحیه سبب میشود که بتوانیم برنامههای معنوی را در درازمدت با علاقه بیشتر انجام دهیم. تصور کنید اگر نوجوانی همه زندگی تحصیلی، خانوادگی و تمام ارتباطات خود را به بهانه رشد معنوی ترک کند، چه اتفاقی میافتد؟ یک برنامه معنوی خوب به گونهای طراحی میشود که به رشد ما در زمینههای مختلف کمک کند. لازم در نظر داشته باشیم که ما برای یک عمر خوب بودن برنامهریزی میکنیم نه فقط چند روز که این پروژه بسته شود. پس همانند کسانی که در یک دوی ماراتن شرکت میکنند، با گامهای مشخص و پی در پی برای رسیدن به اهداف خوبمان قدم بر میداریم.
- شناسایی کارهای معنوی: شاید برخی تصور کنند که معنویت فقط در کارهای خاصی مانند نماز شب، روزههای مستحبی و مانند آن وجود دارد. هر چند که اینها نمونههایی از معنویت هستند، ولی جالب است بدانید که معنویت در دل یک زندگی خوب جا دارد. وقتی شما به والدین خود احترام میگذارید و با رفتارهای مناسب، سبب افزایش اعتبار آنها در جامعه میشوید به گونهای که خیالشان از ناحیه شما آسوده میشود، یک کار معنوی بزرگ انجام دادهاید. وقتی نیت شما از تحصیل خدمت به کشور و مردم باشد، هر ثانیهای که مشغول درس و مطالعه میشوید، در حال ارتقای معنوی و مشغول عبادتید. وقتی تصمیم میگیرد کسی را شاد کنید، یک تصمیم معنوی گرفتهاید.
- ایجاد عادتهای معنوی: یک برنامه معنوی نیاز به تمرین و پیگیری دارد. میتوانید برخی از کارها را به صورت یک قانون منظم در زندگی خود پیاده کنید. مثلا تصمیم بگیرید همیشه نمازتان را اول وقت بخوانید. یا تصمیم بگیرید روز خود را با خواندن و تفکر در یک صفحه از قرآن شروع کنید. یا ذکرهای مخصوص هر روز را یاد بگیرید و با صرف فقط پنج دقیقه ذکر آن روز را بگویید و از خداوند موفقیت در آن روز را بخواهید. برای طراحی یک برنامه معنوی خوب است با یکی از استادان اخلاق مانند امام جماعت مسجد یا کسان دیگری که میشناسید، مشورت کنید. میتوانید از طریق ارتباط با مراکز تلفنی که مشاوره اخلاقی میدهند به برنامه صحیح دسترسی پیدا کنید.
- شناخت موانع: همه آدمها برای رسیدن به اهداف خود نیاز دارند موانعی را که سر راهشان وجود دارد، بشناسند. در مسیر معنوی هم ممکن است تلههایی وجود داشته باشد. هر کدام از ما از یک یا چند ناحیه ممکن است آسیب بیشتری ببینیم. مثلا بعضیها از ناحیه زبان بیشتر صدمه میبییند: دروغ، غیبت، بیاحترامی، حرفهای آزاردهنده و .... برخی دیگر از ناحیه چشم و دیدن دچار ضربه میشوند و از رشد معنوی خود ميافتند. بعضیها با پرخوری دچار مشکل میشوند و عدهای دیگر در مدیریت غریزه با مشکلاتی روبرو میشوند. عدهای هم کمجنبهاند و خیلی زود دچار غرور میشوند. اشکال سیستم خود را پیدا کنید و برای برطرف کردن آن با متخصصان و مشاوران صحبت کنید.
- مهمان خوبان: برای تقویت روحیه اخلاقی و معنوی خود هر چند وقت یک بار، به دیدن کسانی بروید که این مسیر را با موفقیت سپری کردهاند. اگر در شهر شما جلسات اخلاق برگزار میشود، در آن شرکت کنید و با دیدن چهره عالم نقشه راه خود را تصور کنید. حتی میتوانید با مطالعه زندگینامه دانشمندان اخلاقی با ریزهکاریهای این مسیر طلایی بیشتر آشنا شوید. قبل از هر اقدامی حتما با افراد آگاه مانند والدین و مربیان مشورت کنید. بدانید که خداوند با نیکوکاران است و مسافران این راه روشن را حمایت و راهنمایی میکند.
نويسنده : ابراهيم اخوي